Nederland stelt importverbod in voor producten uit Israëlische nederzettingen

Nederland voert een direct import- en verkoopverbod in op goederen die afkomstig zijn uit onrechtmatige Israëlische nederzettingen in de bezette Palestijnse gebieden. Het kabinetsbesluit treft met name agrarische producten zoals dadels, avocado’s en wijn, waarmee het kabinet gehoor geeft aan een langgekoesterde wens van de Tweede Kamer.

Volgens minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken (CDA) zijn de nederzettingen in strijd met het internationale recht. “Die mogen daar niet zijn. Als je handelt met de nederzettingen, draag je eraan bij dat ze kunnen blijven bestaan. Dat is wat we tegengaan”, verklaart de bewindsman over het ingestelde importverbod nederzettingen.

Om welke goederen en volumes gaat het?

Het handelsverbod richt zich specifiek op groenten, fruit, wijn en aanverwante artikelen die worden geproduceerd in nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en de Golanhoogte. In Nederlandse supermarkten en gespecialiseerde winkels lagen tot voor kort onder meer sinaasappels, avocado’s, dadels, verse kruiden en wijnen die herleidbaar waren naar deze gebieden.

De jaarlijkse handelsomvang van deze goederen naar Nederland wordt geschat op enkele tientallen miljoenen euro’s. Een exacte berekening is lastig te maken, omdat producenten uit de nederzettingen de regelgeving in het verleden omzeilden door zendingen te labelen alsof deze uit Israël zelf afkomstig waren.

Strikte handhaving en celstraffen

Om te waarborgen dat de goederen niet langer op de Nederlandse markt belanden, worden verschillende toezichthouders ingezet:

• De Douane bewaakt de buitengrenzen en controleert zendingen van buiten de Europese Unie. Bij twijfel over de herkomst moeten importeurs sluitende bewijsstukken overhandigen.
• De FIOD voert gerichte controles uit op de binnenlandse markt, waaronder bij groothandels en supermarktketens.

Wanneer verboden goederen worden opgespoord, volgt onmiddellijke inbeslagname en maakt de inspectie proces-verbaal op. Het Openbaar Ministerie bepaalt vervolgens of een geldboete wordt opgelegd of dat strafrechtelijke vervolging volgt. Op overtreding van het importverbod staat een maximale gevangenisstraf van zes jaar.

Internationale reacties en impact

Nederland treedt op zonder unanieme EU-steun

Binnen de Europese Unie ontbreekt momenteel de benodigde consensus om een uniebreed importverbod in te stellen. Nederland treedt daarom op eigen initiatief op, in navolging van Spanje dat eerder een verbod instelde. Ook het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en België bereiden soortgelijke stappen voor.

De directe economische schade voor Israël blijft naar verwachting beperkt, aangezien producenten hun afzet kunnen verleggen naar landen zonder restricties. De maatregel heeft vooral een zware politieke en diplomatieke lading: het kabinet geeft hiermee een formeel signaal af dat economische ondersteuning van het nederzettingenbeleid niet langer wordt gedoogd.