Binnen de Sociaal-Economische Raad (SER) ligt een ingrijpend voorstel op tafel om het huidige toeslagenstelsel grotendeels af te schaffen en de inkomstenbelasting voor midden- en hogere inkomens te verhogen tot maximaal 56 procent. In ruil voor het fors hogere toptarief moeten de zorgpremies voor burgers substantieel dalen.
Het advies is opgesteld door een speciale commissie binnen de SER. Daarin overleggen vakbonden, werkgeversorganisaties en beleidsambtenaren van de ministeries van Financiën en Sociale Zaken, samen met CPB-directeur Pieter Hasekamp. Een conceptversie van dit hervormingsplan is reeds doorgerekend door het Centraal Planbureau.
Hogere inkomstenbelasting in ruil voor lagere premies
De kern van het voorstel draait om het uitruilen van inkomensafhankelijke compensaties tegen lagere vaste lasten en aangepaste belastingtarieven. Doordat de zorgpremie omlaaggaat, kan de zorgtoeslag volledig worden geschrapt zonder dat lagere inkomens erop achteruitgaan.
Daarnaast pakt het plan de zogeheten marginale druk aan. Momenteel worden de algemene heffingskorting en de arbeidskorting afgebouwd naarmate het inkomen stijgt, waardoor meer uren werken netto relatief weinig oplevert. Onder het nieuwe voorstel stopt deze afbouw voor hogere inkomens, wat meer werken financieel aantrekkelijker moet maken.
Verdeeldheid tussen vakbonden en ondernemers
Hoewel er ambtelijk en inhoudelijk vergaande stappen zijn gezet, is er binnen de polder nog geen eensgezindheid. Vakbonden hebben de voorstellen voor belastingverhogingen ingebracht om het afschaffen van toeslagen sociaal op te vangen.
Ondernemersorganisaties verzetten zich echter tegen de voorgestelde tariefstijging naar 56 procent voor de midden- en hogere inkomens. Zij vrezen dat een dergelijke lastenverzwaring de economische dynamiek schaadt.
Lange weg naar afschaffing van toeslagen
De politieke roep om het toeslagensysteem te hervormen klinkt al jaren, maar de daadwerkelijke invoering vergt veel voorbereidingstijd:
- De Tweede Kamer drong al in 2019 aan op het stopzetten van toeslagen na misstanden rond de toeslagenaffaire.
- De kinderopvangtoeslag wordt volgens het huidige tijdpad vanaf 2029 beëindigd; opvang wordt vanaf dat moment bijna gratis.
- Een algehele hervorming van de inkomstenbelasting en de overige toeslagen kan op zijn vroegst in 2030 van kracht worden.
Vervolgstappen voor kabinet-Jetten
Het kabinet-Jetten heeft de ambitie uitgesproken om het belastingstelsel drastisch te vereenvoudigen en zal het SER-rapport als zwaarwegend advies gebruiken. Het ministerie van Financiën heeft laten weten het advies zeer serieus te zullen bestuderen zodra het definitief wordt aangeboden.
Volgens het ministerie verschijnt het definitieve advies dit najaar. Pas daarna besluit het kabinet welke onderdelen worden overgenomen in officiële wetsvoorstellen voor de Tweede Kamer.
