Waarom het KLM-avontuur van voormalig topman Camiel Eurlings strandde

Het vertrek van Camiel Eurlings als president-directeur van luchtvaartmaatschappij KLM in het najaar van 2014 markeerde een van de kortste bestuursperiodes uit de geschiedenis van het bedrijf. Na ruim een jaar legde de oud-minister zijn functie plotseling neer nadat de raad van commissarissen had besloten zijn contract niet te verlengen.

De Limburgse bestuurder trad op 1 juli 2013 aan als hoogste baas van het nationale luchtvaartbedrijf. Slechts vijftien maanden later, op 15 oktober 2014, kwam er abrupt een einde aan zijn leiderschap. Binnen de organisatie en de toezichthoudende organen ontbrak het noodzakelijke draagvlak om de samenwerking voort te zetten, waarna partijen in onderling overleg besloten per direct uit elkaar te gaan.

Twijfels over leiderschap en koers binnen Air France-KLM

Bij zijn aantreden werd de overstap van Eurlings vanuit de politiek naar de top van de luchtvaartsector met hoge verwachtingen omgeven. Als voormalig minister van Verkeer en Waterstaat kende hij het luchtvaartdossier en Schiphol goed. Toch rezen er binnen de raad van commissarissen al snel ernstige twijfels over zijn bestuursstijl en effectiviteit.

KLM bevond zich in die periode in een financieel zwaar weer en een complexe verhouding met holdingmaatschappij Air France-KLM. Er waren ingrijpende kostenbesparingen, reorganisaties en een duidelijke strategische vuist in Parijs nodig. De toezichthouders oordeelden dat Eurlings niet de juiste man was om deze harde zakelijke koers door te zetten.

Toen duidelijk werd dat zijn aflopende contract in 2015 geen verlenging zou krijgen, achtten beide partijen het onwerkbaar om de termijn uit te dienen. Pieter Elbers, destijds operationeel directeur binnen het bedrijf, werd direct aangewezen als zijn opvolger.

Het beknopte KLM-tijdpad op een rij

• 1 juli 2013: Camiel Eurlings volgt Peter Hartman op als president-directeur van KLM.
• 15 oktober 2014: De raad van commissarissen besluit het contract niet te verlengen; Eurlings vertrekt per direct.
• Opvolging: Pieter Elbers neemt onmiddellijk het roer over en start een omvangrijk herstelprogramma.

Opvallend contrast met de luchtvaartregels

De korte periode van Eurlings aan de top van de maatschappij blijft opmerkelijk binnen de Nederlandse bedrijfswereld. Het verleden van de oud-directeur kwam recent opnieuw nadrukkelijk in beeld na een ernstig incident aan boord van een KLM-vlucht naar Curaçao. Een toestel moest boven de Atlantische Oceaan omkeren naar Schiphol nadat een powerbank van Eurlings in brand vloog en ontplofte in de businessclass.

Bij het incident raakte één passagier lichtgewond met brandwonden en raakte een cabineraam zwartgeblakerd. Voor het meenemen en gebruiken van dergelijke batterijen gelden strikte internationale veiligheidsvoorschriften: apparaten mogen tijdens de vlucht niet worden opgeladen en moeten te allen tijde in het zicht van de passagier blijven.

Het incident leidde tot brede publieke verbazing, juist omdat van een voormalig topman van de luchtvaartmaatschappij wordt verwacht dat hij op de hoogte is van de veiligheidsprotocollen die de bemanning handhaaft. KLM onderzoekt naar aanleiding van het voorval of het interne beleid rondom lithium-ionbatterijen aan boord nadere aanscherping behoeft.